Bir Çocuğun Dilinden Sosyomerkezcilik: İsviçreliler Daima En İyidir, Çünkü Ben İsviçreliyim!

Daha önceki yazımda hazır benmerkezciliği “çocukluk evresi bilişsel durumu” olarak zikretmişken, sizin için benmerkezciliğin toplum düzeyindeki yansıması olan sosyomerkezcilik hakkında komik bir alıntı yapayım. Aşağıdaki diyalog bir yetişkinle İsviçreli bir çocuk (Maurice) arasında geçiyor. Yetişkin soruyor: 

• Eğer bir milliyetin olmasaydı ve sana milliyetini seçme hakkı verilseydi hangisini seçerdin? 

• İsviçre vatandaşlığını. 

• Neden? 

• Çünkü ben İsviçre’de doğdum.

• Fransızların ve İsviçrelilerin eşit şekilde hoş olduklarını veya birinin diğerinden daha hoş ya da daha az hoş olduğunu düşünür müsün? 

• İsviçreliler daha hoş. 

• Neden? 

• Fransızlar daima pis.

• Fransızlar mı İsviçreliler mi daha zeki veya onların aynı olduğunu düşünür müsün?

• İsviçreliler daha zeki. 

• Neden? 

• Çünkü onlar Fransızcayı çok hızlı öğrenirler. 

• Eğer ben bir Fransız çocuğa istediği milliyeti seçebileceğini sorsaydım, sence hangi milliyeti seçerdi?

• Fransa’yı seçerdi.

• Neden? 

• Çünkü o Fransa’da doğdu. 

• Peki, kimin daha hoş olduğun söylerdi? İsviçrelilerin ve Fransızların aynı şekilde hoş olduğunu ya da birinin diğerinden daha iyi olduğunu söyler miydi? 

• Fransızların daha hoş olduğunu söylerdi. 

• Neden? 

• Çünkü o Fransa ‘da doğdu. 

• Kimin daha zeki olduğunu düşünürdü? 

• Fransızların. 

• Neden? 

• Fransızların İsviçrelilerden daha hızlı öğrenmek istediklerini söylerdi. 

• Sen ve Fransız çocuk gerçekten aynı cevapları vermiyorsunuz. Kimin en iyi cevapladığını düşünüyorsun? 

• Benim. 

• Neden? 

• Çünkü İsviçreliler daima en iyidir.

8 yaşındaki Maurice için İsviçreliler elbette daha iyi çünkü o bir İsviçreli! Fransız bir çocuk içinse Fransız olmak gibisi yok ve işin ilginç yanı, Maurice bunu biliyor. Aslında Maurice, Fransız çocuğun da kendi milletini üstün gördüğünün farkında ve bunu doğal karşılıyor. Fakat bu farkındalık, İsviçrelilerin en iyi olduğuna inanmasını engellemiyor.

Maurice Çocuk; Ya Biz?

Yukarıdaki diyaloğun çeşitli versiyonlarını yetişkinlerin konuşmalarında görmek mümkün. Başka bir ülke görmediği halde ülkesini dünyanın en güzel yeri sanan, başka bir inanç bilmediği halde dinini tek kutsal sayan, bir sebepten “tuttuğu” takımı en iyi takım ilan eden yetişkinler insan türünün çoğunluğunu oluşturuyor. Kişiler hasbelkader içine doğdukları durumları seçtikleri zannıyla onları sahipleniyor ve sözüm ona seçtikleri değerler uğruna son derece irrasyonel bir biçimde kavgalar edebiliyor. 

Peki, bunu neden yapıyorlar?

Grup İçinde Var Olabilen Birey

Mensubu olduğu grubu yüceltmek demek olan sosyomerkezcilik,  önceki yazılarımda irdelediğim benmerkezciliğin toplum düzeyindeki yansıması. Herhangi bir insanın olan biteni algılarken, mensubu olduğu grubu merkeze koymasının nedeni, kendisinin o grup içinde var olması. İnsan toplumsal bir varlık olduğundan, yaşamak için bir toplulukta bulunmak zorunda. Kendi sağ kalımı için kendini merkeze koyan birey, yine aynı gerekçeyle kendi grubunu merkez olarak görüyor, çünkü grup kişinin kendini gerçekleştirme alanı oluyor.

“Benim Grubum En İyisi”

Mensubu olduğumuz grubu en iyi olarak değerlendirme eğilimindeyiz, çünkü ait olduğumuz grubun iyi olması demek bizim iyi olmamız demek. Grup aidiyeti benlik bilincini besliyor çünkü bizler toplumsal canlılarız ve ait olduğumuz gruplar bizim için hayatî önem taşıyor. Yeryüzünden birçok insanın ırkları, dinleri, aşiretleri, şehirleri ve hatta futbol takımları için kavga ettiklerini görüyoruz. Biz içinde var olan “ben”, biz olmayanları yani “onları” tehdit olarak gördüğü anda çatışma başlıyor.

Kavga Etmemiz Normal Mi?

Aslına bakarsanız Maurice’in kendi milletini daha temiz, daha zeki, daha hoş ve daha iyi görmesi son derece normal, çünkü o henüz 8 yaşında bir çocuk. Yeryüzündeki pek çok yetişkinin ırklarını, milletlerini, politik görüşlerini, dini inançlarını, aşiretlerini, şehirlerini ve hatta futbol takımlarını diğerlerinden üstün görüp, bu uğurda kavga etmeleri sizce normal mi? 

Cevap evetse, kesinlikle yeni normlara ihtiyacımız var.

Eğer bu yazı ilginizi çektiyse sıradaki yazımız sizin için geliyor: Orta Doğu Nerenin Doğusu?