Bugün tek bir işle ilgilenmek çoğu insana zor gelebilir. En azından iş yerinde çalışırken Twitter’a girip gündemi takip etmek ya da yemek yaparken Youtube’dan video izlemek hepimiz için makul etkinlikler sayılır. Ancak bunları yaparken beynimiz bizi nasıl yönlendiriyor hiç düşündünüz mü? Birden fazla işe odaklanırken bilişsel süreçlerimizin yönetimini optimal seviyede nasıl tutuyor ve o eylemi gerçekleştiriyoruz bir fikriniz var mı? Bu yazıda bu konuyu ele almaya çalışacağım.
Dikkat Etmek: “Yaşam”ın Yazısız Kuralı
Dikkat, yaşam fonksiyonlarını yerine getirebilmek ve ihtiyaçlarımızın genelini karşılamak adına önemli bir bileşendir. Bilişsel devrelerin bir parçası olup bir eylemi gerçekleştirmek için hafıza, algı, imgeleme, düşünme gibi komponentler içerisinde bulunan en önemli unsurlardan biridir. Dikkat; seçici dikkat, bölünmüş dikkat, açık dikkat, gizli dikkat olarak bölümlere ayrılır. Her birinin temel faaliyetlere etkisini yadsımak mümkün değildir. Örneğin önemli bir mesajı yazarken tüm odağımızı mesaj içeriğine odaklanmak gerekir. Bu seçici dikkate bir örnek sayılır. Bir diğer örnek ise hem araba kullanırken hem de haberleri dinlemekle ilgilidir. Beynin radyo açıkken araba kullanılmasına izin vermemesi durumunda evrim sürecimizde de başarılı seçilim durumunu bambaşka şekilde ortaya çıkarması olasıdır. Bu bölünmüş dikkat konusunun önemini kavramak için değerli bir örnektir.
Bölünmüş Dikkat
Bölünmüş dikkat yani dikkatin iki ya da daha fazla görev arasında bölünmesi günlük yaşamımızda sıkça faydalandığımız bir durumdur. Hedef uyarıcıları bellekte tutmak diğer dikkat dağıtıcı unsurları sınıflandırıp önemli olanı saptama işlevini görür. Bölünmüş dikkat sayesinde birçok motor beceriyi örneğin on parmak klavye kullanırken aynı zamanda bir şarkının sözlerine eşlik edilebilir. Ancak görev (eylem) zorlaştığında dikkatin fonksiyonu da değişebilir. Buna örnek ise ilgi alanınızda olmayan bir terminolojik bilgiyi alırken aynı performansta on parmak klavyede yazı yazmanız zorlaşacaktır. Bu nedenle bölünmüş dikkatin bulunduğu kontekste bilgi çıktısını etkileyecektir.
Araba Kullanırken Göz Yolda Olmalı
Araba kullanmak sürekli dikkat isteyen görevlerden biri. Uykulu araç kullanmak ya da trafikte başka şeylerle meşgul olmak bir felaketle sonuçlanabilir. Sürücü dikkatsizliğinin ciddiyeti, 100 Araba Doğal sürüş Çalışması (100-Car Naturalistic Driving Study: Dingus ve diğerleri, 2006) olarak adlandırılan bir çalışmada doğrulanmıştır. Bu çalışmada, ön ve arka camlardan yol görünüşünün yanı sıra sürücünün neler yaptığı 100 araca yerleştirilen kameralar aracılığıyla kaydedilmiştir.
Kayıt sonunda, yaklaşık 3 milyon kilometrelik bir sürüşte 82 çarpışma ve 772 çarpışma tehlikesi görülmüştür. Çarpışmaların %80’inde ve çarpışma tehlikelerinin %67’sinde sürücünün kazadan 3 saniye önce bir şekilde dikkatsizlik yaptığı görülmüştür. Görünüşte, sıkışık trafikte dur-kalk sırasında bazı belgeleri düzenlemek için, sağa ve aşağıya bakan bir adam en sonunda bir cipe arkadan çarpmıştır. Hamburger yiyen bir kadın, başını ön panonun altına indirir indirmez önündeki araca arkadan bindirmiştir. En sık görülen dikkat dağıtıcı etkinliklerden biri ise cep telefonu ya da benzer bir aygıtı kullanmak olarak görülmüştür. Çarpışma tehlikelerinin %22’sinde bu tür dikkat dağıtıcı bir durum söz konusu olmuştur. Dolayısıyla araç kullanırken sürekli dikkatinizi araç kullanmak için vermek ölümcül bir kazayı önlemek demektir.
Siz siz olun araç kullanırken beyninizi fazla zorlamayın!
SoruYorum: Unutmak / Dikkat ve Konsantrasyon / Düşünmek
Bu yazı ilginizi çektiyse sıradaki yazı sizin için geliyor: Pazarlama: Dikkat!
Ambideksterlik diye bir kavram sorulmuştu. Ellerden biri baskın olmadığı için yazı yazma ve bıçak kullanma gibi elle yapılan becerileri her iki eliyle de eşit düzeyde yapabilme yeteneğine ambidekster deniliyormuş. Bu yeteneğe sahip kişiler için sağlak ya da solak ifadesi kullanılmazmış. Leanardo Da Vinci aynı anda hem resim yapıp hem yazı yazabiliyormuş.