Frontal Lob, beyninizin ana kumanda merkezidir. Kişiliğinizin yönetildiği yer olmanın yanı sıra, problem çözme yetenekleri, hafızanın yönetimi, lisan, karar verme ve itkilerin kontrolü gibi işler de buradan yürütülür. Kısacası, bu bölge, davranışlarınızı nasıl icra edeceğinizi belirleyen donanım ve tecrübelerin toplandığı kısımdır. Frontal lobun sol yanı “lisan ağırlıklı”dır. Sağ taraf ise daha ziyade lisan gerektirmeyen becerilerden sorumludur. Bu bölgedeki hasarlar, eleştirel düşşünce ve problem çözme yeteneklerinde bozukluklara yol açar.
Phineas Gage Vakası
On dokuzuncu yüzyılda bir demiryolu işçisi olan Phineas Gage’in başına gelen trajik bir kaza, frontal lobların işlevleri konusunda anlayışımızı kökten değiştirdi. Elindeki kalın bir metal çubuğun bir patlama sonucu aniden kafasının altında girip çıkması sonucu frontal lobu parçalanan Gage, kaza sonrası karakterindeki meydana gelen büyük değişim ile herkesi şaşırtmış; asabi, ahlaksız, hiç bir şeyi ciddiye almayan bir insan olup çıkmıştı. Neyse ki beyninin sağ tarafı fazla hasar görmemişti ve Gage bu kazadan sonra 12 yıl daha yaşamıştı. Bu ve benzeri bir çok trajik kaza ve yaralanma, kişilik dediğimiz özelliklerin frontal korteksle ilgili olduğunu öğrenmemizi sağladı.
Dikkat
İnsanların zeka düzeyinin, bilgileri hatırlarken ne kadar seçici olduklarıyla ilişkili olduğunu gösteren çalışmalar vardır. Buna “seçici dikkat” diyoruz. Seçici dikkat, önemli ve çok kullanılan bilgileri diğerlerinden ayırarak, çalışma hafızanızın kapasitesini artırır. Bir çok insan “daha çok bilmenin daha zeki olmayı gerektirdiğini” düşünse de aslında bu doğru değildir. Bir çok çalışma, adeta bir spot ışığına benzeyen dikkatinizin önemli şeyler üzerine ne kadar odaklanabildiğiyle ilgilidir.
Hazzı erteleyebilme yeteneğimiz de doğrudan frontal loblarımızla ilgilidir. Şu anda istedikleri şeyleri gelecekteki hedefleri için erteleyebilen insanlar, daha iyi planlamacı ve daha başarılı olmaya eğilimlidirler. Hazzı erteleyebilenlerin diğerlerine göre daha güçlü bir iradesi yoktur; sadece zihinlerinin odağını değiştirmek konusunda daha başarılıdırlar. Benzer şekilde, zeki insanlar daha çok şey bilenler değil, belli bir anda kafalarındaki düşünceyi daha iyi kontrol edebilenlerdir. Öğrencilerin çoğu dikkat dağınıklığından şikayet ederler. Peki normal bir insanın dikkat süresi ne kadardır? Çalışmalar, dikkat dağılmalarının sıklıkla, bir kaç dakikada bir meydana geldiğini; fakat bunların geçici olup, dikkatin kısa bir süre sonra tekrar işe yöneltilebildiğini göstermektedir.
Frontal lob gelişim sırasında en son gelişen ve yaşlanmayla da ilk hasar gören bölgedir. Onlu yaşlarda bu bölgede çok ileri düzeyde değişiklikler meydana gelir. Gençlerin davranışlarındaki “gariplikler”in çoğundan da bu doğal değişiklikler sorumludur. Kırklı yaşların ortalarında ise frontal lob küçülmeye başlar. Elbette “irade ve kontrol” deneyimlerini yoğun yaşayan bireylerde, frontal korteksin dejenerasyonu daha geç yaşlara kadar geciktirilebilir.
Birkaç Öneri:
1. Unutmayın: Otomatik pilotta ve düşünmeden yaşadığınız sürece, beyniniz gelişme ihtiyacı duymayacak, düşük düzeyde çalışacak ve erken yaşlarda küçülmeye başlayacaktır. Çevrenizle etkileşime ağırlık verip yeni zihinsel alanları keşfetmek, ileri yaşlarda beyin sağlığı için bildiğimiz en garantili yöntemdir.
2. Bilgiyi ezberlemeyin; dönüştürüp içselleştirin. Beynimiz sadece verileri depolamak için değil, öğrendiklerimizden yeni fikirler geliştirmek için vardır. Çok fazla detay hatırlamaya çalıştığınızda, bu sizin dikkatinizi bozacaktır. Einstein’ın sürekli hafızasının zayıflığından şikayet ettiğini biliyoruz; fakat bu durum, onun akıl yürütme ve bilgiyi dönüştürme yeteneğini etkilememiş görünüyor.
Beynimizin Fizyolojisini daha fazla tanımak isterseniz bu yazımızı da okuyabilirsiniz: Bazal Çekirdekler