Bazal Çekirdekler Nedir?

Bazal Çekirdekler, beden hareketlerinin planlanması, göz hareketleri, bilişsel ve duygusal işlevler gibi bir çok farklı işlevi kontrol etmekle görevlidir. Bu bölge ayrıca sıralı davranışların öğrenildiği devreleri içerir ve bir çok garip davranışsal alışkanlığımız (mesela diş gıcırdatmak gibi) burada kaydedilir. Bazal çekirdekler, herhangi bir görev için uygun hareket planının seçilip uygulanmasında görevlidir ve ayrıca kişinin duygusal durumu ile hareketlerin eşleştirilmesinden de sorumludur. Mutlu veya üzgünken hareketlerimizin değişmesi bu bölgelerin işlevlerinden kaynaklanır. Yani herhangi bir anda, olası bir çok hareket biçimi arasından hangisinin seçilip uygulanacağına buradaki karmaşık devreler karar verir.

Bazal çekirdeklerde bir çok sinir ileti maddesi kullanılır. Bunlar arasında dopamin, GABA, asetilkolin ve glutamat en önde gelenlerdendir. Dopamin, beynimizin “ödül” kimyasalıdır ve iyi yahut kötü alışkanlıklarımızın oluşturulmasında önemli bir rolü vardır. Bağımlılıklarda ve bazı psikolojik yahut sinirsel rahatsızlıklarda da önemlidir. Şizofreni ve Parkinson hastalığı, dopamin sistemine bağlı en bilinen bozukluklardır.

Yakın zamandaki çalışmalarla, bu bölgelerin aynı zamanda ödül-ceza sistemi ile de ilişkili olduğu ve hem deney hayvanlarında hem de insanlarda seçim yapma ve öğrenme süreçlerinde baskın bir rol oynadığı gösterilmiştir. Beynin bu bölgesi, kötü alışkanlık ve takıntıların yürütüldüğü devreleri de içerir. Obsesif-kompulsif (takıntı) bozukluklar, dikkat eksikliği (ADHD) ve yeme bozukluğu (anoreksi) gibi durumların bazal çekirdeklerle ilgili olduğunu biliyoruz. Bazal çekirdeklerin kimyasal içeriğini etkileyen ilaçlar, bu tip bozukluklarda sıklıkla tedavi amaçlı olarak kullanılmaktadır.

Beynimizin Fizyolojisini daha fazla tanımak isterseniz bu yazımızı da okuyabilirsiniz: Hippokampus

Yorum Yap