Yere düşen yiyeceklerin 5 saniyede yenilebildiği iddiası

Bir yiyecek yere düştüğü takdirde beş saniye içerisinde kaldırılırsa yenilebilir mi? 

Açlıktan kıvrandığınız anda imdadınıza yetişen ekmek arası köfteniz elinizden kayıp yere düştü. Saniyeler içerisinde toparlayıp yemeye devam ettiniz…

Aklınızdan literatürde beş saniye kuralı olarak adlandırılan ve yiyeceklerin beş saniye içerisinde yerden alındığı takdirde hijyenini koruduğuna dair bir mit geçiyor. “Acaba doğru muydu?, Karnımızı doyuracağız diye sağlığımızdan olmayalım şimdi?” gibi düşünceler aklınızı kurcalıyor. 

Siz hiç buna benzer bir anın içinde buldunuz mu kendinizi, eğer bulduysanız hemen, şu an bu kafa karışıklığına bir son verebiliriz.

American Society for Microbiology’nin Applied and Environmental Microbiology dergisinde bulgularını yayınlayan, gıda bilimi profesörü Donald Schaffner ve ekibine dahil olan Rutgers Üniversitesi-New Brunswick Çevre ve Biyoloji Bilimleri Okulu laboratuvarındaki araştırmacılar, yiyecekler için bir zemine düştükleri halde nem, yüzey türü ve temas süresine bağlı bakteri bulaşını inceleyen bir çalışma yaptılar. 

Bu çalışmada; paslanmaz çelik, seramik karo, ahşap ve halı olmak üzere dört farklı yüzey için karpuz, ekmek, tereyağı sürülmüş ekmek ve şekerli sakız kullandılar. Ayrıca birkaç salise, beş, otuz ve üç yüz saniye olarak dört ayrı sürede tüm kombinasyonları e.aerogenes bakterisine maruz bırakacak şekilde bahse geçen yiyecekleri düşürme senaryoları kurguladılar. Toplam 128 senaryonun her birini 20 defa tekrarlayarak her gıda numunesi için bakteri bulaşına dair 2.560 tane ölçüm elde ettiler.

Şaşırtıcı olmayan bir şekilde, karpuz en fazla bakteri bulaşına şekerli sakız ise en azına sahipti. Fakat beklenmedik bir şekilde halı; karo ve paslanmaz çeliğe kıyasla çok düşük aktarım hızlarına sahipken, ahşaptan aktarım nispeten değişkendi.

Schaffner’ın, “Yüzeylerden gıdaya bakteri transferi en çok nemden etkileniyor gibi görünüyor. Bakterilerin bacakları yoktur, nemle birlikte hareket ederler ve yiyecek ne kadar ıslaksa bulaşma riski de o kadar yüksek olur. Ayrıca, daha uzun gıda temas süreleri genellikle her yüzeyden gıdaya daha fazla bakteri aktarımıyla sonuçlanır. Bununla birlikte yüzeyin ve yiyeceğin topografyası, bakteri aktarımında önemli bir rol oynuyor gibi görünüyor.” sözleri çalışmayı özetler nitelik taşıyor.

Verilerin farklı kaynaklarla da desteklendiği üzere, beş saniye bir dogma ilan edilemese de süre uzadıkça bakterinin yiyeceğe aktarımı yani bulaşması ihtimali haliyle artacaktır. Özetle, yiyeceğinizi düşürdüğünüz zemin, yiyeceğinizin ne olduğu, ne kadar yerde kaldığı gibi değişkenler fazlasıyla dikkate değer ve bunları inceleyerek yiyeceği tüketme kararı tamamen sizin insiyatifinize kalmış.

Hikayemize dönecek olursak ekmek ve köfte su oranı nispeten düşük gıdalar olduğundan, örneğin eviniz gibi temizliğine güvendiğiniz, kuru bir zemine düştüyse, birkaç saniye içerisinde toparlayıp yediğiniz gıda büyük ihtimalle sizi hasta edecek kadar zararlı bakteri aktarımına maruz kalmamış demektir. 

Konuyla ilgili videomuzu izlemek için tıklayın.