Dinozorları Dünya’ya Çarpan Bir Asteroit Yok Etti İddiası

Altmış altı milyon yıl önce, dinozorlar yaşamları nın en kötü gününü yaşadılar. Büyük yıkım etkisine sahip bir asteroit 180 milyon yıl süren saltanatı aniden sona erdirdi. Dinozor türünün yok oluşu için bilinen yaygın inanış bu yöndedir. Peki bu inanışın gerçekliği nedir?

Öncelikle; asteroitler, Güneş’in etrafında dönen büyük, kayalık cisimlerdir. Çapları birkaç ila yüzlerce metre arasında değişir. Dünyaya inen bir asteroidin herhangi bir parçası ise bir göktaşı olarak bilinir.

Nobel ödüllü fizikçi Luis Walter Alvarez ve jeolog oğlu Walter, 1980’de Dünya kabuğunda oldukça nadir fakat göktaşlarında bol bulunan iridyum  maddesince zengin Kretase-Paleojen (K-Pg) tabakası olarak bilinen bir kil tabakasına, büyük bir asteroidin Dünya ile çarpışmasının neden olduğuna dair teorilerini yayınladılar.

Adını, ilk defa yayınını yapan bilim insanlarından alan Alvarez çarpışma hipotezi başlangıçta tartışmalı olsa da şimdi Mezozoik Çağın sonundaki kitlesel yok oluş için en yaygın ve oldukça kabul gören hipotezdir.

“Meksika’daki Yucatán Yarımadası’nda deniz tabanına gömülü, Chicxulub krateri olarak bilinen ve 10 ila 15 kilometre çapınca olduğu düşünülse de çarpmanın hızıyla 150 kilometre çapında dünyanın en büyük ikinci kraterini barındıran çarpma bölgesi; tüm dünyadaki kaya kayıtlarında izlenebilen, kuş olmayan dinozorların neslinin tükenmesi olayı ile tam olarak aynı yaştadır. ” sözleriyle Natural History Museum’un ünlü dinozor araştırmalarından biri olan Prof. Paul Barrett bu hipotezi destekliyor. Daha yakın zamanlarda hipotezi destekleyecek çeşitli çalışmalardan birinde; 2019 tarihinde Kuzey Dakota’da kazı yapan paleontologlar tarafından K-Pg sınırına son derece yakın ve kitlesel yok oluştan kısa bir süre önce var olan tüm ekosistemin kalıntılarını fosiller ve atmosferde katılaşıp Dünyaya yağışının ardından tetiklenip erimiş kaya kütleleri haline gelen tektit adında küçük cam parçaları olarak gözler önüne serildi.

2019’da National Geographic tarafından yayınlanan başka bir makalede; kitlesel yok oluşun kaynağının uzay değil, Dünya’nın kendisi olduğunu içeren bir hipotezden söz ediliyor. Bu hipoteze göre, Hindistan’daki Deccan Tuzakları olarak bilinen antik lav akıntılarının ve ait olduğu oldukça geniş alanı kaplayan volkanik kayanın 60 ila 65 milyon yıl öncesine ait olması ve yeryüzünün sıcaklık değişimlerine dair bulgular, dramatik bir volkanik patlamanın dünyanın iklimini değiştirecek olan karbondioksit ve diğer gazlarla gökyüzünü boğması neticesinde kuş olmayan dinozor türlerinin varlığına son verdiği çıkarımını yaptırıyor. Makalenin devamında asteroitlerle ilgili olan bulguların yok sayılamayacağını ve volkanizma ve asteroitlerin bir kombinasyonunun sebep gösterebileceğini ekliyor.

Bunların yanı sıra 2021’de Scientific Reports’ta Avi Loeb, Harvard Bilim Profesörü Frank B. Baird Jr. ve astrofizik yoğunlaştırıcı Amir Siraj tarafından istatistiksel analiz ve yerçekimi simülasyonlarını kullanarak yapılan ve yayınlanan başka bir çalışmada Oort bulutundan kaynaklanan bir tür kuyruklu yıldızın önemli bir bölümünün Jüpiter’in yörüngesi sırasında yerçekimi alanı tarafından rotadan saparak Dünyanın yörüngesini geçtiği takdirde Chicxulub gibi bir kuyruklu yıldızı tetikleyerek Dünya’ya çarpmış olabileceğini iddia ederek var olan hipoteze modern analiz yöntemleriyle boyut kazandırıyor.

Neticede, bir asteroit çarpmasının doğurduğu dinozor türünün yok oluşuna dair oldukça güçlü kanıtların var olduğu ama pek tabii mutlak bir sonuca yaklaşmak için çalışmaların devamlılığının modern yöntemlerle sürdürülmesi gerektiği söylenmelidir.