EPİGENETİK: GENETİĞİN ÖTESİNİ ANLAMAK
Dr. Kadir Demircan
Günlük yaşam alışkanlıklarımız ve yaşadığımız çevre, gelecek nesillerimize nasıl etki ediyor?
Her bir hücremizin çekirdeğinde histon denen protein makaralara sarılmış ve açıldığında yaklaşık 2 metre uzunlukta DNA molekülü yaşam planımızı taşıyor. Asit ve şekerden oluşan bu DNA iplikçikleri üzerine boncuklar gibi dizilmiş 20 bin gen var. Genler, anlamlı genetik bilgi parçaları. Bu genler, çevresel ve yaşamsal etkenlerle karmaşık bir etkileşimlere girerek beynimizi ve hayatımızı şekillendiriyor. Bilişsel işlevlerimizden genel sağlığımıza yaşamımızın her bileşeni üzerine doğrudan ve dolaylı olarak etkiliyorlar.
Genlerimiz kaderimiz değil. Sayısız faktör, bu genlerin nelere neden olabileceğini, yani “gen ifadesini” etkileyebiliyor. Çevresel veya dış değişkenlerin genetik programımıza etki etmesini sağlayan “epigenetik uyarlanmalar” ve “imzalar” bunun en bilinen örnekleri. Epigenetik imzalar, DNA dizisini değiştirmiyor; ancak genlerin çalışma biçimlerini etkileyerek DNA çift zincirine belirli moleküllerin kontrollü olarak eklenmesini sağlıyor ve onların nihai etkilerini değiştirebiliyorlar. Kısacası, yaşamda yaptıklarımız genlerimize işleniyor!
Beslenme, ilaçlar, takviyeler, duygusal dalgalanmalar, tekrarlayan düşünce kalıpları ve hatta travma gibi olumsuz çevre koşullarının, böyle epigenetik değişikliklerin oluşmasına katkıda bulunduğunu biliyoruz. Bir bireyin hayatında şefkatli bir yetişkinin veya güvenilir bir sağlık profesyonelinin olması, epigenetik etkilerin dengelenmesine ve genlerin en verimli şekilde çalışmasına yardımcı olabiliyor. Başka bir deyişle, yaşanmışlıklarımız genetik kütüphanemize kaydedilerek gelecek nesillere aktarılıyor.
Bu yeni bilimin bize ve hayatımıza dair söyleyeceği çok önemli bilgiler var. Teknik dilden olabildiğince arındırılmış ve doğru bir yaklaşımla yeni epigenetik bilimini anlamak, doğru bir yaşam kurmak için çok önemli.
Eğitim Hakkında
Epigenetik bilimi bize “genleri değiştirme sanatı”nı öğretiyor. Değişen genler, değişen insan ve değişen toplum demek. Bu değişimi başlatmak için önce genetiğin temellerine ve genlerin çalışma tarzına genel hatlarıyla bakacağız. Temel mekanizmayı anlamak sistemi kavramanın ilk ve en önemli adımı. Bu eğitim programı, son günlerde her yerde konuşulan ve bilim dünyasında bir devrim olarak sunulan epigenetiğin temel ve ileri düzeydeki prensiplerini kapsamlı bir şekilde ele almayı hedefliyor. Programın amacı, sağlık profesyonellerine ve temel sağlık bilgisini derinleştirmek isteyen herkese genetik ve epigenetik alanının temel kurallarını anlaşılır bir şekilde sunarak beden, zihin ve ruh sağlığında genlerin etkilerini güncel bilgiler eşliğinde anlaşılmasını sağlamak. Genetik ve epigenetik bakış açısıyla aslında insanı incelediğimiz bu eğitim, sizlere “epigenetiğin aslında ne olup olmadığına” dair daha önce muhtemelen hiç duymadığınız bütüncül ve gerçekçi bir çerçeve sunuyor.
Amaçlar:
- Bir genin anatomisinden, genin hücre çekirdeğinden hücre dışına yolculuğunun genetik mekanizmalarını keşfetmek.
- Genetik ve epigenetik bilimlerinin ışığında, genlerin anne karnından yaşlılığa, sağlıktan hastalığa yaşamımız üzerindeki etkilerini açıklamak.
- Genetik ve epigenetiğin tarihçesinden günümüze bilimsel keşiflerden yola çıkarak genomik bilgilerinin meslek hayatımızda nasıl ve niçin kullanacağımız tartışmak.
Kazanımlar:
- Genetik ve epigenetiğin temel kavramları öğrenmek.
- Genetik ve epigenetik tarihinin önemli dönüm noktalarını tanımak.
- Çevrenin genler üzerinde, genlerin çevre üzerindeki etkilerini anlamak.
- Edinilen yeni bilgilerle mevcut bilgileri tazelemek, pekiştirmek ve mesleki hayatımıza yeni bir renk yeni bir soluk getirmek.
Bu eğitim sonucunda:
Epigenetik bilimi alanındaki temel ve ileri düzey kavramları kapsamlı bir şekilde anlayacak;
Besinler, aile, ilaçlar, takviyeler, travmalar, eğitim ve sosyal çevrenin genler üzerindeki etkilerini kavrayacak;
Bu bilgilerle hem bireysel hayatımızda olumlu değişiklikler yapmanın hem de danışan ve hastalarımıza genom tabanlı hizmetler sunabilmenin temellerini anlayacaksınız.
Buradaki bilgileri yalnızca sağlık profesyonelleri, politika yapıcılar ve aileler arasında değil, aynı zamanda geleceğin ailelerini oluşturacak gençler ve çocuklarımız arasında da paylaşmak ve yaymanın ne kadar önemli olduğunu hep birlikte keşfedeceğiz.
Eğitim Müfredatı
Hafta 1: Genetiğin ve epigenetiğin kısa tarihi
Hafta 2: Anatomi ’den Fizyoloji ’ye genlerin çalışma prensipleri
Hafta 3: Epigenetik mekanizmalar: genler nasıl değişir?
Hafta 4: Hastalık oluşumunda epigenetiğin rolü
Hafta 5: Duygular, psikoloji ve travmalar: epigenetik bağlantılar
Hafta 6: Kaç çeşit epigenetik saat var? Hangi biyolojik saate güvenelim?
Hafta 7: Japon tecrübesi: Epigenetik saatleri nasıl geri alıyorlar?
Hafta 8: Uzayda Epigenetik Araştırmalar ve Epigenom Uyum Prensibi
Önemli Bilgiler:
- Eğitimden maksimum faydayı sağlamanız için gerek haftalık oturumlara düzenli olarak katılımız ve her oturum sonrası verilen ödev ve uygulamaları elinizden geldiğince aksatmadan yapmanız son derece önemlidir.
- Oturumlar esnasında tek başınıza, rahatsız edilmeyeceğiniz bir ortamda olup, kameranız açık bulundurmanız ve mümkünse bilgisayardan bağlanmanız eğitimin verimi açısından önemlidir.
- Oturumlar Zoom uygulaması üzerinden canlı olarak gerçekleştirilecektir.
- Her oturumun kaydı, oturum sonlandıktan sonra web sitemize yüklenecek ve bu kayıtlara 1 hafta süre ile erişebileceksiniz. Sistem yeni oturumun kaydını yüklediğinde bir önceki oturum kaydını otomatik olarak silecektir.
- Eğitmenimizin ve moderatörlerimizin, katılımcılarla iletişim kurabilmesi, gerekli hatırlatmaların ve ödevlerin paylaşılabilmesi için bir whatsapp grubu da kurulacaktır.
- Kaydı kesinleşmiş katılımcılarımızdan eğitim öncesi ve sonrası genel durum değerlendirmesi yapma amacıyla bir form doldurmaları istenecektir.
- Oturumlara %85 oranında katılım sağlamış katılımcılara Katılım Belgesi verilecektir.
