İleri Yaşlarda Zeka ve Beyin Sağlığı

Yaşlılıkta zekâ ve beyin sağlığı, beslenme alışkanlıklarımıza bildiğimizden daha fazla bağlı olabilir. Yapraklı yeşil bitkilerde bulunan lutein pigmenti, yaşlılıkta zihninizin daha parlak olmasını sağlayabilir.

Her ne kadar günümüz “modern” hayat tarzında çoğunlukla aklımıza gelmese de insanoğlunun açık ara en büyük başarısı bilginin korunması ve biriktirebilmesidir. Binlerce yıl doğada çıplak ve korunmasız bedenlerine rağmen toplayıcı-avcı yaşam tarzı ile var olmuş olan insan, bir yaşam süresine sığmayacak tecrübeyi biriktirmeyi keşfederek Dünyanın her yerine yayılmıştır. Geniş bozkır ve savanlarda, her an değişen doğa şartlarında iki şey onları ayakta tuttu gibi görünüyor; Kabilenin yaşlılarının bakımını üstlenmek, yaşlıların geçmiş becerileri ve bilgileri hatırlama gücü.

Yaşlı yetişkinler üzerinde yapılan bir çalışma, yapraklı bitkiler içinde bulunan bir pigmentin tüketimini berrak zekânın” korunmasıyla, kişinin yaşam boyu edindiği bilgi ve becerileri ileri yaşlarda da kullanabilme yetisiyle ilişkilendiriyor.
   Lutein insanların diyetle aldığı bitki pigmentlerinden biridir ve öncelikle yediğimiz yeşil yapraklı bitkilerden, brokoli gibi turpgiller familyasının üyelerinden veya yumurta sarısında aldığımız bir maddedir. Lutein ayrıca beyinde birikir, hücre zarlarına gömülür ve muhtemelen sinir hücrelerimizin yapısını koruyucu bir rol de oynar.
Daha önceki çalışmalarda, bir kişinin lutein durumunun yaşam boyu bilişsel performansla bağlantılı olduğunu rapor zaten edilmişti. Araştırmalar ayrıca luteinin sağlıklı beyin yaşlanmasında bilişsel işlevin korunmasının altında yatan bilinen beyin bölgelerinin gri maddesinde biriktiğini de gösteriyor.

122 katılımcı üzerinde yapılan yeni bir çalışma, kanında daha yüksek lutein düzeyine sahip katılımcıların zeka testlerini daha iyi puan alma eğiliminde olduklarını gösterdi. Çalışmayı yapan Dr. Zamroziewicz’in sonuçlarına göre, kan serumundaki lutein seviyeleri sadece diyetle yeni alınan luteini yanısıttığını; yaşlı erişkinlerde uzun süreli diyetle lutein alımının ise beyindeki  lutein miktarıyla ilişkili olduğunu gösteriyor.

Araştırma sonuçları ayrıca, daha yüksek serum lutein düzeyine sahip olanlarda, sağlıklı yaşlanmada korunan bir beyin bölgesi olan parahipokampal kortekste daha kalın gri maddeye sahip olma eğiliminin de varlığını gösteriyor. Yani besinlerle daha daha fazla lutein almak, beynin sağlıklı yaşlanması için önemli bir yardımcı gibi görünüyor.
Çalışmadaki diğer analizler, beynin sağ tarafındaki parahipokampal korteksin gri madde hacminin lutein ve berrak zeka arasındaki ilişkiyi açıkladığını da göstermiş durumda.

Kısacası; yediklerimiz ömrümüzün sonuna kadar bizi takip etme eğiliminde. Her ne kadar modern yaşam biçimi seçimlerimizi zorlaştırsa da “İnsanın Fabrika Ayarları“nı bilmek ve anlamaya çalışmak hem sağlıklı bir hayat hem de sürdürülebilir berrak bir zekâya sahip yaşlılık için çok önemli. Antropojik çalışmalar, kadim gelenekler ve modern beslenme bilimi de sağlıklı bir yaşam, sürdürülebilir bir yaşlılık için az yemek, çeşitli yemek, açlık sinyallerini hissedecek kadar düzenli aç kalmak ve tabağımızın %75’ini yapraklı yeşil bitkisel besinlerden oluşturmanın faydalarını değişik vesilelerle hatırlatıyor.

  • Orijinal Çalışma: Full open access research for “Parahippocampal Cortex Mediates the Relationship between Lutein and Crystallized Intelligence in Healthy, Older Adults” by Marta K. Zamroziewicz, Erick J. Paul, Chris E. Zwilling, Elizabeth J. Johnson, Matthew J. Kuchan, Neal J. Cohen and Aron K. Barbey in Frontiers in Aging Neuroscience. Published online December 6 2016 doi:10.3389/fnagi.2016.00297