Hippokampus, şakak lobunun derinliklerinde limbik sistemin bir parçası olarak yer alan, adını “deniz atı”ndan alır; zira yapısı deniz atına benzer. En önemli görevi kısa süreli hafızayı uzun süreli kayıtlara dönüştürmektir. Eğer bu bölge çalışmazsa, kişi var olan anda değil, geçmişte yaşamaya başlar; yeni şeyler öğrenme yeteneğini yitirir. Ayrıca ilişkilendirerek öğrenme ve mekan hafızasında da önemlidir. Glukokortikodiler denen ve böbrek üstü bezinden salgılanan stres hormonlarının algılayıcıları beynin diğer bölgelerine göre en fazla hippokampusta bulunur ve bundan dolayı bu bölge uzun süreli stresten en fazla ve kötü etkilenen yerdir. Uzun süreli stres ve depresyon, hippokampusun hacminin hızla küçülmesine neden olur.
Spor ve Hippokampus
Sporla aranız nasıl? Aerobik egzersizlerin hippokampusta büyümeye neden olduğu ve hatta yaşlı erişkinlerde hafıza özelliklerini geliştirdiği gösterilmiştir. Yaşlandıkça beynimiz normal olarak küçülür; fakat egzersizin bu küçülmeyi yavaşlattığını biliyoruz. Bir çalışmada 55-80 yaş arası yetişkinlerin haftada üç kez 40 dakikalık yürüyüş yapmaları sonucunda hippokampus boyutlarının anlamlı oranda büyüdüğü gösterilmiştir. Alzheimer hastalığı da öncelikli olarak hippokampus bölgesinden başlar.
Hippokampus söz konusu olduğunda, normal işlev için uykunun büyük bir önemi vardır. Uyku düzensizliği ve uyku bozuklukları hippokampusta hücresel bağlantıları bozar ve özellikle hafızaya dair işlemlerde verimin düşmesine neden olur. Alzheimer gibi nörodejeneratif rahatsızlıklarla uyku bozuklukları arasında ilişki olduğunu gösteren çalışmalar da mevcuttur. Neyse ki normal uyku düzenine geçildiğinde hippokampustaki hücresel bağlantılar hızla kendisini yeniler. Unutmadan: Hippokampus, beynimizde en hızlı hücre yenilenmesinin olduğu bölümlerden birisidir.
Bir Öğrenme Yöntemi: Kümeleme
Hippokampusun çalışma prensibi göz önüne alındığında, etkin bir öğrenme ve ezberleme yöntemi “kümeleme” yöntemidir. Beynimiz, birbirine benzer nesnelerin kümelendiği yığınları daha kolay öğrenir. Bu yüzden telefon numaralarını kümeler halinde yazar ve tekrarlarız. (593 555 6765 gibi bir kümeyi hatırlamak 5935556765 dizisini hatırlamaktan daha kolaydır). Dolayısıyla hippokampus dostu bir çalışmada, konuları belli kümeler halinde yığmak ve birbiri ile ilişkili küçük parçalar halinde çalışmak yardımcı olacaktır.
Kısa süreli bellekte bulunan bütün bilgiler tabii ki uzun süreli belleğe aktarılmaz. Bilgileri farklı zenginleştirmelerle kaydetmenin uzun dönemde hatırlamayı kolaylaştırdığını biliyoruz. Mesela drama, tartışma, kafiyeli diziler, şarkılar veya çizimler şeklinde zenginleştirilen bilgilerin uzun dönemde daha iyi hatırlandığı gösterilmiştir. Kafein, hippokampusun aktivasyonunu yavaşlatır. Kahve hızınızı artırabilir, fakat maharetlerinizi artırmaz. Kafeinin soyut ve özet düşünce yeteneğini olumsuz etkilediği, fakat çıktı hızını artıracak şekilde otomatik ve algoritmik zihinsel süreçleri hızlandırdığı çalışmalarla gösterilmiştir.
Bir şeyler öğrendikten sonra alınan iki fincan Türk kahvesine eşdeğer kafeinin ise öğrenilmiş bilgilerin daha sonra hatırlanmasını kolaylaştırdığı gösterilmiştir.
Beynimizin Fizyolojisini daha fazla tanımak isterseniz bu yazımızı da okuyabilirsiniz: Talamus
Çok güzel ve veciz bir anlatım. Teşekkür ederim <3
Bedenimizdeki en önemli kısım olan beyni çözmek ve anlamaya çalışmak bence hayatı, yaşamanın anlamı gibi birçok neden ve nasıl sorusuna kolay cevap bulmamızı sağlıyor. Elinize sağlık, teşekkür ederim çok bilgilendirici bir yazı.
Türk kahvesi olayı güzelmiş 🙂